تداوم تورم تک نرخی ممکن نیست – اخبار مالی

تداوم تورم تک نرخی ممکن نیست

43
0
اشتراک گذاری :
تداوم تورم تک نرخی ممکن نیست

اخبار مالی-بهاء الدین حسینی هاشمی از مدیران با سابقه نظام بانکی است که سمت هایی چون  مدیرعاملی بانک های صادرات و سرمایه را در کارنامه خود دارد، با ایشان در باره مساله نقدینگی، نرخ تورم، روند صعودی ارزها، بانکداری الکترونیک و پول دیجیتال به گفت و گو نشستیم. منطق و رفتار اقتصادی بازیگران جان کلام ایشان در مصاحبه بود. متن زیر حاصل این گفتگو است:

 

* در ابتدا میخواهیم بدانیم که با توجه به حجم نقدینگی و کاهش قدرت برابری ریال در سال‌های اخیر آیا امکان این که نرخ تورم یک رقمی بماند وجود دارد؟

– قطعاً نه، جدا از اینکه افزایش نقدینگی به صورت طبیعی خواهیم داشت ، با توجه به تضعیف پول ملی و شرایطی که در بازار حاکم است، قطعاً تورم یک رقمی خیلی بعید است که اتفاق بیفتد .

 

* به نظر شما در شرایط تاکید بر ادامه سرکوب مالی -کاهش نرخ سود بانکی- چه راه‌های دیگری برای کنترل تورم وجود خواهد داشت؟

– کنترل تورم یعنی کاری انجام شود که رونق به بازار برگردد؛ برگشت رونق به بازار یعنی سرمایه گذاری افزایش پیدا کند و افزایش عرضه اتفاق بیافتد. قطعاً تشدید سرمایه گذاری و کمک به سرمایه‌گذاری می‌تواند اشتغال و درآمد ایجاد کند و درآمد باعث تحریک تقاضا شده و تقاضا هم باعث افزایش تولید شود؛ به شرطی که عواملی که باید تولید و حمایت کنند و مهم‌ترین بخش آن تأمین سرمایه است، همکاری لازم را داشته باشند تا این اتفاق محقق شود. به نظر می رسد که باید کمی از سلسله مراتب دستوری عقب‌نشینی کرد. در واقع  یکسان سازی نرخ ارز می‌تواند به شفاف‌سازی بازار کمک کرده و  این که در زمینه عرضه و تقاضا تعادل ایجاد کند و قیمت‌ها پایداری داشته باشد و همچنین می‌توان گفت که کسری بودجه دولت مقدار زیادی در یکسان سازی نرخ ارز کاهش پیدا می‌کند. همچنین پایه پولی از محل بدهی‌های دولت افزایش پیدا کرده و مقداری هم دولت بایستی روابط خارجی بانکی را بهبود ببخشد. ضمن این که با مذاکرات با بانک‌های مرکزی دنیا و تمهیداتی که می‌تواند در عرصه بین‌المللی تنش‌زدایی کند، اعتمادسازی بیشتر می‌شود. البته باید توجه داشت که دشمنان حجمه آوردند تا جو را به گونه ای کنند که اعتماد به ایران و همکاری با ایران در سطر سرگروه هایی که می‌خواهند، وارد کشور شوند صورت نگیرد و اگر هم همکاری باشد، بخواهند از ما چیزی بگیرند. صف مبادلات بانکی مخصوصاً دسترسی به اعتبارات بین‌المللی را از طریق مذاکره با بانک‌های مرکزی دنیا و دیپلمات اقتصادی خاصی طراحی کنند، افزایش دهند و مذاکرات خوبی داشته باشند . همچنین می تواند مذاکراتی صورت پذیرد که اعتماد به بانک مرکزی دنیا را جلب کرده و از اعتبارات بین بانکی در عرصه بین‌المللی استفاده شود تا بتوان ورود ارز به کشور را افزایش دهند . به هر حال نرخ سود بانکی به یک باره بدون محاسبات و فقط براساس تک‌نرخی بودن تورم ، با این تورمی که چندسال حتماً باید بماند و تداوم داشته و تعادل ایجاد کنند.

ضمن این که تنها شاخص کاهش نرخ سود تورم نیست و عرضه و تقاضای اعتبار نیز در این امر مهم است و مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده آن نرخ سود و نرخ پول است . ما در کشور به یک باره کاهش شدید سود را داشتیم و سدی که در برابر سپرده‌های خرد و سپرده‌های متوسط و بزرگ وجود داشت، از میان برداشته‌شده و به بازار سرریز کرد. ساده‌تر و راحت‌ترین بازاری که ایرانی‌ها و مردم ما با آن آشنا هستند و سال‌ها با آن کار کردند بازار ارز و طلا، خودرو و زمین  است.خودرو و زمین شرایط خاص خودش را دارد و باید توجه داشت صنعت ساختمان در حال رکود است. در قسمت‌های مذکور به تدریج وارد بازار شده و در حال حاضر تقاضا برای ارز، تقاضای نیاز بازرگانی و نیاز ارزی نیست و تنها می‌توان گفت دغدغه سوداگری و واسطه‌گری و سفته بازی است. برای این است که در نهایت سودی برای خودشان بسازند و کسی که امروز برای خرید دلار صف می‌ایستد، نه مسافر است و نه تاجر و فقط برای این است که دلار را به مبلغ ۴٬۸۰۰ تومان بخرد و چند روز بعد آن را بیشتر بفروشد و بدین شکل یک بازار واسطه‌گری سوداگرانه تشکیل شده و خیلی خطرناک است.

 

*برخی از کارشناسان اعلام کردند که امکان دارد نرخ سود بانکی باز هم کاهش پیدا کند و در مقابل یک سری از کارشناسان دیگر می‌گویند با توجه به شرایط اقتصادی کنونی  نرخ سود دوباره افزایش پیدا خواهد کرد، نظر شما درباره این موضوع چیست؟

– کاهش نرخ سود بانکی دستوری بوده و کاهش نرخ سود بانکی وقتی تأثیرگذار است که در نرخ سود اعتبارات و وام‌ها و تسهیلات کاهش پیدا کند نه سپرده‌های بانکی. در این شرایط سپرده‌های بانکی سریعاً دوباره وارد بازار دیگر می‌شود  و مشکل پیدا می‌کند . اقتصاد وقتی رونق پیدا می‌کند و وقتی سیاست انبساطی محسوب می‌شود که هزینه‌های سرمایه‌گذاری پایین بیاید. در واقع  اکنون هیچ‌گونه اقدامی در ارتباط با کاهش جدی نرخ تسهیلات و اعتبارات به عمل نیامده و فکر می‌کنم کاهشی که الان مورد نظر است، منظور کاهش نرخ  سود سپرده‌های بانکی است نه اعتبارات و اگر مجدداً بخواهند به صورت دستوری نرخ سود سپرده‌ها را کاهش دهند، من فکر می‌کنم بازار بیشتر از این غیرطبیعی می‌شود.

 

* نقاط قوت و ضعف لایحه تنظیمی بودجه ۱۳۹۷ را در چه مواردی می‌بینید؟

در بودجه ۹۷ درآمدهایی پیش بینی شده که مخارج دولت و حقوق و دستمزد و هزینه‌های جاری را پوشش دهد و سهم بودجه‌های عمرانی در آن خیلی نسبت بالایی ندارد. به نظر می رسد دولت محکوم به این است که دو محل درآمد داشته باشد ، یکی نفت و دیگری مالیات و عوارض است. به هر حال اگر این مبالغ وصول نشود، گرفتن مالیات بیشتر مقدور  نیست. هرچند اگر ما بتوانیم از همه صاحبان مالیات درآمد بگیریم، رقم قابل توجهی می‌شود. وضعیت نفت هم مشخص است و هر چقدر که تولید می‌کنیم نصف بیشتر آن در داخل استفاده شده و ما بقی صادر می‌شود و به فروش می‌رود تا درآمد ارزی ایجاد کند. ما محدودیت‌های درآمدی برای بودجه داریم و همچنین تحریم‌های پیش روی ما هست که اگر برداشته شود، فعالیت‌های بین‌المللی زیادی در زمینه صادرات کالای غیرنفتی خواهیم داشت که باعث افزایش درآمد ملی می‌شود .

 

* به نظر شما مدل رشد اقتصادی که قابل اجرا و نتیجه بخش در اقتصاد ایران است، باید دارای چه ویژگی‌هایی باشد؟

– مدل اقتصادی و سیاست‌های کلان با توجه به تجهیزاتی که مقام رهبری دارند ، اقتصاد مقاومتی باید یک الگو و شاقول چینش اقتصادی ما باشد ، اقتصاد مقاومتی به این مسئله برمی‌گردد که تمرکز، توجه و … به مزیت‌های داخلی داشته باشیم و به استراتژی‌های مدل اقتصادی کلان برمی‌گردد ، یکی از آنها استراتژی تولید جایگزین واردات است . یعنی اینکه یکی از آن مزیت‌های اقتصاد مقاومتی است و این که ما با توجه به قابلیت‌ها و توانمندی‌ها و مقدورات داخلی بیاییم کالا و خدمات را تا حد امکان در داخل تولید کنیم تا از واردات کاسته شود . در این موارد باید حد اقتصادی رعایت شود. به این شکل که به میزان نیاز باید تولید شود و هم اینکه در حد کیفیت و مرغوبیت آن کالا و خدمات در برابر کالاهای خارجی باشد. این یک استراتژی مفید است که باید در این استراتژی به بنگاه‌های داخلی ، شرکت‌های دانش بنیان، و فعالیت‌های اقتصادی به ویژه در بخش کشاورزی توجه ویژه شود و هم از طریق دادن اعتبارات ارزان قیمت و کمک‌های فنی و خدمات مهندسی و هم با مشوق‌های مالی و معافیت‌های مالیاتی همراه باشد و استراتژی دیگر، استراتژی توسعه و صادرات است؛ بعد از اینکه تولیدات توانست نیاز کشور را تأمین کند، بتواند کالای مازاد تولید و صادر کند . در واقع اینجاست که می‌توانیم به یک رونق و رشد اقتصادی خوب برسیم که بتوانیم تولید کنیم و البته در مراحل اولیه صرفه‌جویی ارزی را هم باید در برنامه داشته باشیم و هر چقدر تولیدات داخل جایگزین واردات شود از صرفه‌جویی ارزی و پشتوانه مالی ارزی خوبی برخوردار خواهیم شد . مرحله بعد توسعه صادرات است که باید بتوانیم تراز مالی خارجی را مثبت کرده و ارزآوری داشته باشیم و خدمات و زحمات و اشتغال بیشتری را ایجاد کنیم. بدین ترتیب محصولاتی را که مازاد بر نیاز ماست به خارج از کشور صادر می کنیم و این از استراتژی‌های اصلی است. برمبنای این دو استراتژی باید سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی و بودجه بندی انجام شود که بتوانیم به این اهداف دست پیدا کنیم.

 

* جایگاه اقتصاد مقاومتی در مدل رشد مورد نظر شما برای اقتصاد ایران چگونه تبیین می‌شود؟

– اقتصاد مقاومتی یعنی اقتصادی که متعلق به ملت و کشور باشد و در برابر اقتصاد آسیب پذیر مثل کشورهایی که دارای قدرت اقتصادی هستند، نباشد و کسانی که قدرت اقتصادی دارند، قدرت نظامی و سلطه‌گری هم دارند . اقتصاد مقاومتی یعنی مقاوم کردن و ثروتمند کردن مردم یک کشور براساس مدیریت‌های کلان آن، لذا ما هر چیزی را که می‌خواهیم پول داده و از دیگری بخریم خودمان تولید کنیم ؛ اقتصاد مقاومتی یعنی تکیه بر توانمندی‌های ملی و باید برنامه‌ریزی‌های اقتصادی و سیاست‌گذاری‌های مان مرتبط کنیم تا این که ایده و آرمان ملی برنامه‌ریزی شود و در حد کلام و کلی گویی نباشد.

 

* نظر شما در رابطه با پول الکترونیک چیست؟ مزایا و معایب آن برای اقتصاد ایران را در چه چیزی می‌بینید؟

– بحث اقتصاد ایران یک بحث ملی است و یک پول ملی را قطعاً دولت‌های دیگر قبول ندارند و این یک وسیله پرداخت مجازی دیجیتال است که خیلی‌ها از آن استفاده می‌کنند . این پول ها بعضی وقت‌ها در تحریم‌ها ممکن است کارگشا باشد، چون قابل شناسایی نیست. در واقع می توان گفت که ارز هیچ کشوری نیست و هیچ بانک مرکزی هم نباید آن را تسویه کند که مشکلاتی برای آن پیش بیاید . به‌هرحال این پولی است که شرایط آن را ندارد که بشود به عنوان پشتوانه روی آن حساب کرد. همچنین قابل پس‌انداز و قابل نقل‌وانتقال نیست و می‌توان گفت به طور خلاصه دارای ریسک‌های بسیار زیادی است که هیچ کس مسئولیت اعتبار و ارزش آن را بر عهده ندارد.

شما ملاحظه می‌کنید که به یک‌باره پولی ظرف مدت سه یا چهار ماه آمده که بیش از نصف ارزش آن کاهش پیدا کرده است و می‌توان گفت که ۷۰% ارزش خود را از دست داده است و هیچ کس جواب‌گوی آن نیست. کسی می‌رود و ارز دیجیتالی می‌خرد و در مقابل آن دلار یا یورو می‌پردازد و می‌خواهد در برابر آن ارز مقابله کند که به یک‌باره کاهش پیدا می‌کند و بعضی‌ها ممکن است در پشت صحنه باشند که ارزش معاملاتی آن را بالا ببرند پول زیادی را از مردم بگیرند و دوباره ارزش برابری آن را به شدت کاهش دهند.

به هر حال این یک ارز در آینده است و شاید روی روال بیفتد. معمولا هر چیزی که وسیله مبادله کالا باشد، ما از نظر اقتصادی با آن پول می‌گوییم ؛ حالا پول م یتواند به صورت دیجیتال یا  فیزیکی باشد . شما وقتی در حساب خود پول می‌گذارید در واقع یک پول دیجیتالی محسوب می‌شود ولی پشتوانه آن یک کالای فیزیکی است، یک ناشر دارد و سیستمی هست که قدرت خرید آن پول را مدیریت می‌کند و اگرچه که تضمینی برای آن نیست؛ همین الان ریالی که ما داشتیم  ۲۰% کاهش ارزش پیدا کرده است . جوابگوی این‌ها کیست؟اگر بانک مرکزی است چرا جبران نکرده است و اگر پشتوانه‌ای دارد که مانع از کاهش ارزش آن می‌شد چرا نشده است؟ همه می‌دانیم که کشور ما یک بانک مرکزی دارد و به شدت در تلاش است که قدرت مالی خودش را برگرداند ، دقیقاً از جزئیات و میزان انتشار آن  اطلاع دارند ، قانونی برای میزان کنترل شده آن دارند و قابلیت پیگیری و بررسی را دارد. ارز های دیجیتالی این موارد را نداشته و مخاطرات زیادی برای دارندگان حساب دارد اما یک سری مزایایی هم دارد که به راحتی شما می‌توانید از طریق اینترنت و هر چیزی پول جابه‌جا کنید ، کالا بخرید مبلغ آن را بپردازید ، به حساب کسی دیگری منتقل کنید بدون اینکه جای ردیابی شود و دولتی بخواهد و بتواند آن را کنترل و پیگیری کند و مالیاتی بر روی آن بگیرد یا محدودیتی بر روی آن داشته باشد یا بتواند پول را بلوکه کند  و مشکلاتی این‌چنینی را ایجاد کند.

 

* همان طور که می‌دانید یکی از معاونین وزیر اقتصاد اعلام کرد که این پول دیجیتال در دستور کار وزارت اقتصاد قرار گرفته است و بر روی آن بحث و بررسی می‌کنند . بانک مرکزی هم می‌گوید که بررسی‌های لازم را انجام دهیم ، می‌خواهم ببینم شما به عنوان یکی از مدیران و کارشناسان پیشنهاد تان به بانک مرکزی در رابطه با پول الکترونیکی چیست؟

– بررسی کردن بدین معنی نیست که بپذیرند و به مردم توصیه کنند که از آن استفاده کنند البته بعضی از مسائل پرداخت ، خارج از اراده و کنترل دولت‌ها است و نمی‌توانند محدودیت و ممنوعیتی برای آن ایجاد کنند . فقط در حد ارزیابی مخاطرات ، ریسک‌ها و … می‌توانند اطلاع‌رسانی کنند . به هر حال این پول‌ها با پول‌های ریال معاوضه می‌شود اگر کسی بخواهد پول الکترونیکی بخرد باید از ارز مملکت خودش استفاده کند و اگر واحد پول الکترونیکی ۵٬۰۰۰ دلار باشد باید معادل ۵٬۰۰۰ دلار ریال بپردازد. قطعاً بانک مرکزی و دولت به‌عنوان حافظ منافع مردم بایستی با سیاست‌گذاری‌های پولی تأثیراتی در دارایی و زندگی مردم دارد ، بررسی‌های و کارشناسی‌های لازم در این باره را انجام می‌دهند آن نکاتی را که باید به مردم تذکر دهند را انجام می‌دهند و راهنمایی‌های لازم را ایراد می‌کنند و قطعاً آنها را خواهند گفت. روزی هم که بعید و عجیب نیست این نوع ارز در معاملات مورد استفاده بیشتری قرار خواهد گرفت . زمانی ما معاملات و مبادلات را با پول به صورت سکه و اسکناس داشتیم ، سکه تبدیل به اسکناس شد و الان همه ما تقریباً با کارت‌های بانکی کار می‌کنیم یعنی با عملیات الکترونیکی و دیجیتالی پول‌ها را جابه‌جا می‌کنیم و تقریباً پنج یا شش در صد نقدینگی مسکوکات و اسکناس ها فیزیکی است و بقیه آنها به صورت دیجیتال مورد استفاده قرار می‌گیرد و حتی الان در بانک‌ها وقتی حساب باز می‌کنید، به شما دفترچه‌ای نمی‌دهند و فقط یک کارت بانکی به شما داده می‌شود که آن کلید دسترسی به حساب شما است و ارزهای دیجیتالی که در داخل آن هست را می‌توانید به هر جایی منتقل کنید و بپردازید ، بعد کمی پیشرفته‌تر از این تبدیل به پول دیجیتال می‌شود که قطعاً بانک مرکزی در آینده باید برای آن سیستم، سازمان و نرم‌افزاری طراحی کند که به یک بستری بیاورد باعث زیان و ضرر مردم نشود.

 

 * گسترش بانکداری الکترونیک بسیاری‌از روش‌ها و کارکردها و ساختار نظام بانکداری سنتی را در معرض فشار برای تغییر و تحول قرار می‌دهد . آیا نظام بانکی ایران برای اینکه تغییر آماده است؟

– می‌توان گفت آماده است، الان عملیات بانکی خارج از شعبه‌ها انجام می‌شود و همین که مردم به بانک مراجعه نمی‌کنند یعنی تحقق بانکداری الکترونیک.

 

* ولی باز هم با یک سری مشکلات مواجه می‌شوند.یعنی آن‌طور که باید و شاید بانکداری الکترونیکی ما فعال و پیشرفته نیست. نظر شما چیست؟

–  الان می‌شود گفت بانکداری الکترونیک فعال است اما شاید خیلی کارآمد نباشد ؛ مثلاً برای افتتاح حساب باید به شعبه بروند و این یک مرحله است که در بانکداری الکترونیکی می‌تواند کاملاً حذف شود ، برای گرفتن تسهیلات و پر کردن فرم‌ها باید به بانک بروند و در بانکداری الکترونیک آینده همه تقاضاها از طریق اپلیکیشن‌ها و در منزل با کامپیوتر خودشان انجام می‌دهند و فقط در نهایت ممکن است برای امضای قرارداد یا برای مذاکره حضوری به شعبه مراجعه کنند. اینها شکل خیلی پیشرفته‌تری است و در عملیات نقل‌وانتقال پولی ، افتتاح حساب، برداشت‌ها، همه از طریق کارت‌ها و ای تی ام و پز بانکی ، موبایل و کامپیوتر و … انجام می‌شود.

 

* درست است، ولی یکی از مدیران بانکی می‌گفت که  ای تی ام امکانات زیاد دیگری دارد که فقط ما از آن برای نقل و انتقالات و برداشت پول استفاده می‌کنیم و هنوز به آن بانکداری الکترونیک کامل نرسیده‌ایم.

– ببینید البته کیوسک‌هایی در این زمینه وجود دارد . ای تی ام در همه جای دنیا همین کار را انجام می‌دهد که ما انجام دهیم یا شما از آن پول را به صورت نقدی می‌گیرید یا به حساب دیگر انتقال می‌دهید یا قبض هایی را پرداخت می‌کنید یا شارژ خریداری می‌کنید با حساب را به حساب دیگر متصل می‌کنید و این‌ها همه امکانات ای تی ام است و در همه جای دنیا به این صورت است . یک سری کیوسک‌هایی وجود دارد که کار نقدینگی اسکناس را انجام نمی‌دهد  و در آنجاست که شما می‌توانید اسناد و چک‌های خودتان را در هر ساعت از شبانه روز به صورت واگذاری کردن چک ، رسید گرفتن، وصول و … و همه عملیات بانکی را می‌توانید انجام دهید . به خاطر همین باید مردم یاد بگیرند، بخواهد و بپذیرند . یکی از چیزهایی که از کیوسک بنکینگ می‌توان استفاده کرد، این است که که می‌توانید به حساب پول بگذارید . شما می‌توانید پول را به دستگاه بدهید ، پول شما را شناسایی کند و منظور کند و شما کار خودتان را انجام دهید. برای این موضوع کمی زمان نیاز است ولی ما در حال انجام آن هستید و پیشرفت بانک‌های الکترونیکی و با توجه به اینکه در بانکداری سنتی خیلی عقب‌ماندگی داشتیم من فکر می‌کنم یکی از دستاوردهای سیستم بانکی همین مکانیزه شدن سیستم بانکی است و محصولات آن به تدریج ارائه خواهد شد و بستر آن هم همان بستر الکترونیک و مخابراتی است و برای همه بانک‌ها که به متصل شوند و یک سوئیچ داشته باشند و سوئیچ سیستم بانکی کل کشور به سوئیچ دنیا متصل باشد در این زمینه انجام شده است . یعنی اتوبان ساخته شده است باید در آن ماشین رفت آمد کند ، در این اتوبان وانت، کامیون و … رفت‌وآمد می‌کند مربوط به مسائل دیگر است . ساختار تقریباً آماده است یک مقدار در ارتباط با زیرساخت‌های مخابراتی ، مخصوصاً سرعت کارها زیاد شود و مشکلات فیبر نوری مربوط به زیرساخت‌های مخابراتی است که آن هم در حال توسعه و به حد کامل رسیدن است. من فکر می‌کنم خیلی مشکل اساسی نداریم و در انتظار آن هستیم که مسئولی برای آن تعریف شود ، آموزش داده شود و مردم از این محصولات بتوانند استفاده لازم را داشته باشند.همان‌طور که می‌دانید بانکداری الکترونیک را نسل جوان بیشتر توجه دارد و نسل قدیم بیشتر با همان روش قدیمی استفاده می‌کنند و عادت کردن آنها و استفاده از ابزار نوین در بانکداری کمی زمان‌بر است ؛ ولی نسل جدید استفاده می‌کنند و استقبال خوبی از آن دارند.

منبع:  شماره ۱۰نشریه اخبار مالی

اشتراک گذاری :

پاسخ دهید