رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران؛ آینه‌ای برای سنجش عملکرد بنگاه‌های بزرگ

به گزارش اخبارمالی، قاسم خرمی، رئیس سازمان مدیریت صنعتی، در نشست بیست‌ونهمین دوره رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران با اشاره به آغاز این فرآیند از سال ۱۳۷۷ گفت: عملکرد شرکت‌ها در این رتبه‌بندی بر اساس ۳۳ شاخص ارزیابی می‌شود و با پیچیده‌تر شدن فضای کسب‌وکار، توسعه شاخص‌ها نیز در دستور کار قرار دارد که مؤلفه‌های زیست‌محیطی از جمله محورهای جدید مورد توجه خواهد بود.

وی افزود: ۵۰۰ شرکت برتر کشور بر اساس شاخص‌هایی همچون فروش، ارزش افزوده، صادرات، دارایی و رشد اقتصادی ارزیابی می‌شوند. بر اساس نتایج دوره گذشته، ارزش افزوده این شرکت‌ها معادل ۱۳ درصد تولید ناخالص داخلی کشور بوده و سهم ۱۰۰ شرکت نخست از این میزان به ۱۱ درصد رسیده است. همچنین ۸۸ درصد مجموع فروش ۵۰۰ شرکت به ۱۰۰ شرکت نخست اختصاص داشته و فروش این شرکت‌ها معادل حدود ۳۸ درصد تولید ناخالص داخلی کشور بوده است.

خرمی با بیان اینکه گروه محدودی از بنگاه‌ها سهم قابل توجهی از فروش و صادرات کشور را در اختیار دارند، اظهار کرد: پتروشیمی، شرکت‌های چندرشته‌ای صنعتی و مجموعه‌های دانش‌بنیان از جمله گروه‌های مهم حاضر در میان شرکت‌های برتر هستند و بررسی عملکرد آن‌ها می‌تواند تصویری از ساختار و روندهای اصلی اقتصاد کشور ارائه کند.

رئیس سازمان مدیریت صنعتی رتبه‌بندی را فراتر از یک ابزار برندینگ دانست و گفت: این فرآیند امکان شناسایی بنگاه‌های پیشرو، حوزه‌های در حال توسعه و بخش‌های دارای ریسک را فراهم می‌کند و داده‌های حاصل از آن می‌تواند در سیاست‌گذاری اقتصادی و ارزیابی عملکرد بنگاه‌ها مورد استفاده قرار گیرد. همچنین گزارش‌های محرمانه‌ای برای مسئولان ارسال می‌شود تا تصمیم‌گیری اقتصادی بر مبنای تصویر دقیق‌تری از وضعیت بنگاه‌ها انجام شود.

خرمی درباره هزینه رتبه‌بندی نیز گفت: سازمان مدیریت صنعتی برای ارزیابی و رتبه‌بندی شرکت‌ها هزینه‌ای دریافت نمی‌کند و پرداخت هزینه تنها مربوط به خدمات مشاوره‌ای و توسعه‌ای است که شرکت‌ها به‌صورت داوطلبانه درخواست می‌کنند.

وی با اشاره به ظرفیت اطلاعاتی سازمان مدیریت صنعتی افزود: اطلاعات بنگاه‌ها در فرآیند رتبه‌بندی پس از جمع‌آوری و پردازش برای ارزیابی مورد استفاده قرار می‌گیرد و این سازمان با اتکا به بیش از پنج هزار ارزیاب و کارشناس، ظرفیت قابل توجهی از اطلاعات مربوط به صنایع کشور در اختیار دارد.

رئیس سازمان مدیریت صنعتی ادامه داد: حتی پیش از تشدید تحریم‌ها، نبود اطلاعات منسجم درباره عملکرد شرکت‌ها، سودآوری و زنجیره ارزش آن‌ها، ریسک مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی با شرکای ایرانی را افزایش داده بود و رتبه‌بندی می‌تواند بخشی از این خلأ اطلاعاتی را پوشش دهد.

وی با اشاره به شرایط دشوار سال گذشته اظهار کرد: عملکرد بنگاه‌ها در این دوره، آزمونی برای سنجش تاب‌آوری صنایع بود و شرکت‌هایی که پیش‌تر نقاط قوت و ضعف خود را شناسایی کرده بودند، توان بیشتری برای حفظ فعالیت خود نشان دادند.

خرمی گفت: بر اساس بررسی‌های سازمان، شرکت‌ها پس از «جنگ ۴۰ روزه» تاب‌آوری بیشتری نسبت به «جنگ ۱۲ روزه» داشته‌اند. در همین راستا، پویش «دوباره می‌سازمت وطن» برای حمایت از بنگاه‌های آسیب‌دیده و ارائه بخشی از خدمات آموزشی و مشاوره‌ای به‌صورت رایگان راه‌اندازی شده است.

وی همچنین از شرکت‌ها خواست از ظرفیت خدمات تخصصی سازمان مدیریت صنعتی استفاده کنند و افزود: سیاست‌گذاران نیز می‌توانند از داده‌های موجود برای تصمیم‌گیری در سطح کلان بهره بگیرند.

رئیس سازمان مدیریت صنعتی درباره دوره جدید رتبه‌بندی گفت: مهلت مشارکت شرکت‌ها تا پایان مهرماه ادامه دارد و شرکت‌های برتر در اسفندماه معرفی خواهند شد.

در ادامه این نشست، بهنام فیض‌آبادی، مدیر مرکز رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران، با اشاره به سابقه نزدیک به سه دهه این طرح گفت: مدل رتبه‌بندی با استفاده از الگوهای معتبر بین‌المللی شکل گرفته و اطلاعات شرکت‌ها بر اساس ۳۳ شاخص بررسی و ۵۰۰ بنگاه برتر در ۳۲ گروه صنعتی معرفی می‌شوند.

وی تأکید کرد: هدف رتبه‌بندی صرفاً انتشار یک فهرست نیست؛ بلکه تلاش مرکز این است که از داده‌های خام به اطلاعات، از اطلاعات به تحلیل و در نهایت به بینش مدیریتی برسد.

فیض‌آبادی افزود: ارزیابی‌ها در هفت حوزه اندازه و رشد، سودآوری و عملکرد، بهره‌وری، صادرات، نقدینگی، بدهی و ارزش بازار انجام می‌شود. در این میان شاخص‌هایی مانند رشد فروش، فروش سرانه، ارزش افزوده، رشد دارایی‌ها و اشتغال نیز بررسی می‌شوند.

وی گفت: اعداد مالی در واقع نتیجه تصمیم‌های مدیریتی و استراتژی‌های بنگاه هستند؛ بنابراین تحلیل آن‌ها می‌تواند مشخص کند رشد فروش، تغییر ساختار دارایی‌ها یا تغییر جایگاه یک شرکت در رتبه‌بندی، حاصل چه تصمیم‌هایی بوده است.

مدیر مرکز رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران با اشاره به طبقه‌بندی شرکت‌ها بر اساس استاندارد آیسیک اظهار کرد: این دسته‌بندی امکان مقایسه عملکرد هر شرکت با رقبای همان صنعت را فراهم می‌کند و به مدیران نشان می‌دهد در چه شاخص‌هایی از رقبا جلوتر یا عقب‌تر هستند.

فیض‌آبادی همچنین از برنامه مرکز برای طراحی یک دستیار هوش مصنوعی برای مدیران خبر داد و گفت: این دستیار به مدیران کمک می‌کند در کنار گزارش‌های تخصصی، از بانک اطلاعاتی مرکز برای تحلیل‌های دقیق‌تر استفاده کنند.

وی اقتصاد چرخشی و زنجیره تأمین بسته را از محورهای جدید رتبه‌بندی عنوان کرد و افزود: شناسایی و معرفی شرکت‌های فعال در این حوزه‌ها در ارزیابی‌های جدید دنبال خواهد شد.

فیض‌آبادی ادامه داد: طرح رتبه‌بندی بنگاه‌های کوچک و متوسط نیز با همکاری سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ادامه پیدا می‌کند. مدل این رتبه‌بندی متناسب با ویژگی‌های شرکت‌های کوچک و متوسط طراحی شده و پس از اجرای نخستین دوره در سال گذشته، امسال نیز دنبال خواهد شد.

وی در پایان گفت: رتبه‌بندی باید برای مدیران نقش یک «آینه» را داشته باشد؛ به این معنا که شرکت‌ها بتوانند جایگاه واقعی خود را ببینند، نقاط ضعف و قوتشان را بشناسند و بر اساس آن برای آینده تصمیم بگیرند.