قیمت طلا و دلار در سایه توافق ایران و آمریکا

اعلام تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا، در ظاهر باید به کاهش هیجانات بازارهای مالی منجر می‌شد؛ اما رفتار قیمت‌ها در بازار جهانی و داخلی طلا و ارز نشان می‌دهد که واقعیت پیچیده‌تر از یک واکنش ساده سیاسی است. بازارها بیش از آنکه به «خبر توافق» واکنش قطعی نشان دهند، به «ابهام در پایداری توافق» و پیامدهای اقتصادی آن حساس شده‌اند.

در بازار جهانی، قیمت طلا پس از انتشار خبر تفاهم، ابتدا با جهش مواجه شد و سپس در محدوده‌ای بالاتر تثبیت شد. گزارش‌ها نشان می‌دهد که رشد طلا در این مقطع بیش از هر چیز ناشی از تضعیف دلار و کاهش انتظارات برای افزایش نرخ بهره فدرال رزرو بوده است، نه صرفاً افزایش تقاضای امن‌پناه.

در واقع، توافق سیاسی از یک سو ریسک‌های ژئوپلیتیکی را کاهش داد، اما از سوی دیگر با اثرگذاری بر قیمت نفت و انتظارات تورمی، معادله نرخ بهره در آمریکا را تغییر داد؛ موضوعی که به نفع طلا تمام شد. همزمان افت دلار نیز خرید طلا را برای سرمایه‌گذاران غیرآمریکایی ارزان‌تر کرد و به حمایت از قیمت‌ها انجامید.

در بازار داخلی ایران، مسیر دلار و طلا پیچیده‌تر است. تجربه نشان داده که حتی در دوره‌های کاهش تنش سیاسی، واکنش بازار ارز معمولاً سریع و پایدار نیست. بخشی از افت‌های اولیه، بیشتر جنبه روانی دارند و پس از چند روز، عوامل بنیادی مانند تورم، کسری بودجه و انتظارات تورمی دوباره نقش اصلی را در تعیین قیمت‌ها بر عهده می‌گیرند.

به همین دلیل، هرچند در روزهای ابتدایی انتشار خبر توافق، نرخ ارز و به تبع آن طلا در بازار داخلی تمایل به کاهش نشان می‌دهد، اما این روند معمولاً شکننده است. در مقابل، اگر توافق به کاهش واقعی تحریم‌ها و افزایش عرضه ارز منجر شود، می‌تواند اثر پایدارتر بر قیمت دلار و طلا داشته باشد؛ سناریویی که هنوز در مرحله انتظار قرار دارد.

جمع‌بندی رفتار بازارها نشان می‌دهد که توافق ایران و آمریکا در کوتاه‌مدت بیشتر «لنگر روانی» ایجاد کرده تا «تغییر بنیادی». طلا در سطح جهانی میان دو نیروی متضاد حرکت می‌کند: کاهش ریسک‌های سیاسی از یک سو و تغییر انتظارات پولی از سوی دیگر. دلار نیز در داخل کشور همچنان تحت فشار متغیرهای ساختاری اقتصاد باقی مانده است.

در چنین شرایطی، بازارها بیش از آنکه به تیتر خبرها واکنش نشان دهند، در حال قیمت‌گذاری روی «دوام توافق» هستند؛ نه صرفاً «اصل توافق».

مهدی آزادواری

عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران