نگاهی به نقش ارز دیجیتال در نظام مالی آینده

اخبار مالی- با همزمانی سه تحول بزرگ یعنی توکنایزاسیون دارایی های نهادی در آمریکا، راه اندازی یوروی دیجیتال در اروپا و یوان دیجیتال در چین، پرسش از نقش ارز دیجیتال در نظام مالی آینده به یکی از مهمترین موضوعات تبدیل شده است. بر اساس تحلیل های جدید، این پرسش را نباید به صورت رقابتی، بلکه در قالب یک معماری سهلالیه بررسی کرد که در آن هر نوع ارز دیجیتال، کارکرد مشخصی در بخش دولتی و غیردولتی ایفا میکند. این سه لایه عبارتند از: ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC)، سپرده های توکنایز شده و استیبلکوینها.

ارز دیجیتال بانک مرکزی، مانند یوروی دیجیتال، به عنوان معادل دیجیتال پول نقد و با پشتوانه دولت طراحی شده است. نقش اصلی این نوع ارز، حفظ حاکمیت پولی و ثبات مالی است. کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، در مصاحبه با یورونیوز در ۹ ژوئیه ۲۰۲۶، هدف راهبردی یوروی دیجیتال را کاهش وابستگی اروپا به شبکه های پرداخت خارجی که در حال حاضر ۶۰ درصد تراکنشهای کارتی را پردازش میکنند، عنوان کرد .

در بخش غیردولتی، CBDC به عنوان لایه پایه و امن نظام مالی عمل میکند که سایر اشکال پول دیجیتال به آن متصل میشوند. طراحی یوروی دیجیتال به گونهای است که به عنوان بستر نوآوری برای بخش خصوصی عمل کند تا بانکها و شرکتهای فینتک بتوانند خدمات نوینی مانند پرداختهای شرطی بر روی آن توسعه دهند .

سپرده های توکنایز شده توسط بانکهای تجاری منتشر میشوند و برای استفاده در معاملات نهادی و بینبانکی طراحی شده اند. این ابزار در واقع همان سپرده های بانکی سنتی هستند که به شکل توکن روی بلاکچین درآمدهاند و دارای پوشش بیمه سپرده میباشند. پروژه عظیم DTCC در آمریکا که از جولای ۲۰۲۶ با مشارکت بیش از ۵۰ نهاد از جمله بلک راک و گلدمن ساکس وارد فاز تولید میشود، دقیقاً در این حوزه تعریف شده است و هدف آن توکنایز کردن نقدشوندگ یترین داراییها مانند سهام راسل ۱۰۰۰ و اوراق خزانه داری است.

نقش کلیدی سپرده های توکنایز شده، ایجاد پلی میان نظام مالی سنتی و دنیای بلاکچین است. این ابزار به موسسات مالی بزرگ امکان میدهد تا از مزایای تسویه لحظهای بلاکچین بهرهمند شوند، در حالی که همچنان در چارچوب قوانین بانکی فعالیت میکنند. تفاوت بنیادین آنها با CBDC در این است که بر اعتبار بانکهای تجاری استوارند و عمدتاً برای بخش خصوصی نهادی طراحی شده اند.

استیبلکوینها که توسط شرکتهای خصوصی منتشر میشوند و بر بستر بلاکچینهای عمومی فعالیت دارند، نقش تأمین نقدشوندگی برای اقتصاد دیجیتال را بر عهده دارند. بازار استیبلکوینها تا آوریل ۲۰۲۶ به بیش از ۳۰۲ میلیارد دلار رسیده و حجم تراکنشهای واقعی آنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۹ تریلیون دلار بوده است . این ابزار به دلیل ماهیت غیرمتمرکز و دسترسی باز خود، برای کاربرانی که به نظام بانکی سنتی دسترسی کامل ندارند و برای تراکنشهای فرامرزی کارآمد هستند.

آنچه از تحلیلهای اخیر و اظهارات مقامات بانکی و گزارشهای نهادی برمی آید نظامی است که در آن هر سه لایه به صورت مکمل یکدیگر عمل می کنند:

همانطور که تحلیلگران مؤسسه Visa نیز تأکید کرده اند، این سه راهکار در حال بررسی استفاده از فناوری دفترکل توزیع شده برای افزایش کارایی، شفافیت و امنیت هستند، اما هر یک در مرحله ای متفاوت از توسعه و پذیرش قرار دارند . آنچه این تحول را از آزمایشهای قبلی متمایز میکند، مشارکت همزمان بازیگران دولتی و غیردولتی در مقیاسی بی سابقه و با هدف یکپارچه سازی نظام مالی سنتی و دیجیتال است.

سهلایه چی است؟

منظور از “سهلایه” یا “معماری سهلالیه”، یک مدل مفهومی برای درک چگونگی چیدمان انواع مختلف پول دیجیتال در نظام مالی آینده است. بر اساس این مدل که توسط تحلیلگران و اقتصاددانان مالی مطرح شده، سه نوع ارز دیجیتال (CBDC، سپرده های توکنایز شده و استیبلکوینها) در کنار یکدیگر و به صورت مکمل و نه رقیب، فعالیت خواهند کرد.