نگاهی به حسابداری سبز در صورت های مالی شتران

مجله اخبار مالی– شتران یا همان پالایش نفت تهران (شهید تندگویان) با ظرفیت پالایش اسمی 250 هزار تن نفت خام ( در برخی منابع 235 هزار بشکه اعلام شده است) در روز سهم 15 درصدی در بخش پالایش نفت کشور را در اختیار دارد.

این پالایشگاه در سال 1347 تأسیس شد و در حال حاضر مشتمل بر دو پالایشگاه جنوبی و شمالی است، که تأسیسات آن در جنوب تهران ( شهر ری) مستقر می‌باشد.

این شرکت 1 درصد بنزین، 16 درصد گازوئیل، 30 درصد نفت گاز، 21 درصد نفت کوره و 5 درصد سایر فرآورده های نفتی کشور را در واحد های تقطیر( تقطیر در جو و تقطیر در خلاء. واحد آماده سازی روغن در خلاء) واحد کاهش ویسکوزیته واحد گاز مایع، واحدهای تصفیه (هیدروژنه کردن نفتا، نفت سفید و گاز نفت) واحد هیدروژن، واحد ایزومریزاسیون واحد تبدیل کاتالیزوری بستر ثابت واحدهای جانبی گوگرد تولید می کند.

تا چند ماه گذشته نفت خام مورد نیاز پالایشگاه تهران بطور روزانه توسط شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب و از طریق دو خط لوله 24 و 26 اینچ، از میدان نفتی مارون و میدان نفتی اهواز، واقع در استان خوزستان، تأمین می‌شد اما در ماه های اخیر فعالیت هایی برای استفاده از نفت وارداتی از کشورهای حوزه دریای خزر به جای بخشی از نفت منتقل شده از حوزه های نفتی جنوب کشور به این پالایشگاه انجام گرفته است.)

موضوع فعالیت این شرکت آنگونه که در آگهی ثبت آن آمده خرید نفت خام از شرکت ملی نفت ایران و عملیات پالایش و فرآورش نفت خام وسایرهیدروکربورها،ساختن فرآورده های نفتی ازقبیل بنزین، نفت سفید، گازوئیل،… و البته فروش کلیه محصولات پالایشگاه به هر نوع مصرف کننده یا خریدار است.

معرفی مدیرعامل و اعضای هیات مدیره:

از فروردین ماه 1403 , هیات مدیره شتران، محسن ایران زاد را به سمت مدیرعامل این شرکت پالایش نفت تهران منصوب کرد .

تا تاریخ 1403/01/15ترکیب هیات مدیره شتران به ترتیب زیر بوده است:

-تولید محصول در شتران

بر اساس گزارش فعالیت این شرکت که در سامانه جامع اطلاع رسانی ناشران منتشر شده است، شتران از ابتدای سال مالی خود (30/12) تا تاریخ  منتهی به 31 خرداد 1403 به میزان با فرض این که یک پالایشگاه با خوراک روزانه 235 هزار بشکه نفت خام و مصرف روزانه 3370000 متر مکعب گاز مایع به عنوان سوخت و تولید43428  متر مکعب گاز مایع و165 متر مکعب پروپان، 59838 متر مکعب سوخت جت سبک و ٢٠٢,٢٢۴ متر مکعب بنزین معمولی و 11643 متر مکعب نفتای سبک و ١١,٠۵٨  متر مکعب نفتای سنگین و ۴٠٧,٢٠١ متر مکعب نفت گاز کمتر از 10 پی پی ام و ۶,۵٩۶  متر مکعب نفت گاز مساوی 10 پی پی ام و ١٩,١٠١ متر مکعب نفت گاز 2500 با  پی پی ام و ٣٠,١۴٣ متر مکعب نفت گاز بیشتر از 5000 پی پی ام و ٢۴٢,٧٩۵ متر مکعب نفت کوره  با ویکوزیته 380 سی اس تی و ٣٠,٠۵٩ متر مکعب روغن خام سبک و ۴٨,٣٣٧ متر مکعب روغن خام سنگین و ٢,٨۶۴ متر مکعب آیزوریسایکل و74275 متر مکعب وکیوم باتوم و4195 متر مکعب گوگرد و با ظریب بهره وری انرژی 65 درصد و نرخ تولید ضایعات 0.5  پوند در هر پوند محصول، تولید کرده است.

همچنین در گزارش ارایه شده به کدال، از ابتدای سال مالی شرکت در تاریخ مورد بررسی، شتران 180741636 متر مکعب گاز طبیعی را به عنوان سوخت مصرف کرده است.

طرح های مهم مرتبط با تولید:

الف: افزایش کیفیت بنزين سازي پالايشگاه بواسطه افزايش عدد اكتان برش نفتاي سبك ( ایزومریت) جهت مخلوط کردن با بنزين پالايشگاه در راستاي دستيابي به استاندارد يورو 4 براي فرآورده بنزين است. درپالایشگاه تهران بنزین بر اساس عدد اکتان(RON) به دو نوع معمولی و سوپر تقسیم می شود. حداقل عدد اکتان برای بنزین معمولی و سوپر به ترتیب 87 و 95 می باشد.

(همپاری  یا ایزومری شدن نفتای سبک می تواند به میزان قابل توجهی عدد اکتان در برش های سبک بنزین را افزایش دهد. به ویژه زمانی که همراه با فرایندهایی به کار رود که هدف آن رعایت محدودیت های گوگرد و بنزن (EURO 2005) در بنزین است. ایزوآلکانها بدلیل داشتن عدد اکتان بالا، درصد گوگرد پائین و نداشتن آروماتیکها جهت مصارف سوختی بسیار مورد توجه قرار گرفته اند. با این حال باید توجه داشت که در فرایند همپاری که نفتای سبک یا نرمال پارافین‌ها (عموما 5 یا 6 کربنه) به ایزو پارافین‌های شاخه‌دار تبدیل می‌شوند، فرایند مزبور در اثر ترکیب نفتا سبک با هیدروژن خالص در راکتور و در حضور کاتالیست پلاتین در دمای 100-200 درجه سلسیوس انجام می شود.( در حال حاضر اطلاعاتی درباره مدیریت گرمای تولید شده در دست نیست)

ب: تغيير نفت خام خوراك پالايشگاه به مخلوطي از نفت خام ايران و نفت خام كشورهاي حوزه درياي خزر و نفت خام مخلوط دزفول و مارون، ارتقاء كيفيت فرآورده هاي نفت سفيد و نفت گاز مطابق استاندارد يورو 5 و رعايت الزامات زيست محيطي با افزودن واحد هاي جديد ومديريت انرژي، كاهش سوخت و ضايعات که به مرحله اجرا رسیده است.

اطلاعات بورسی:

شرکت پالایش نفت تهران بر اساس آخرین اطلاعات سامانه بورس تهران تحت تحت نماد شتران، با کد صنعت ISIC( (232005 و سرمایه ثبتی 390000000 فعالیت می کند

در زمان تنظیم این گزارش وضعیت نماد شتران به ترتیب زیر بود:

وضعیت معاملاتی مجاز

بازار ثبت شده: بورس –بازاراول – تابلو فرعی

تعداد سهام: 390میلیارد

حجم مبنا: 45300113

آخرین قیمت:  2,631

حجم مبنا: 43.3

سهام شناور: 51%

ارزش بازار:B 1,026,090

EPS= 508

P-E= 5.18

جمع دارایی ها در پایان 1402 = 734277935 میلیون ریال

جمع بدهی ها در پایان 1402= 114096288 میلیون ریال

درآمد های عملیاتی شرکت در پایان 1402: 2250200183 میلیون ریال

بر اساس صورت های مالی حسابرسی شده در پایان 1402 سود خالص این شرکت 197937870 میلیون ریال اعلام شد است.

انجام مسئولیت اجتماعی در شتران:

بر اساس اطلاعات منتشر شده در پایگاه اینترنتی شتران، این شرکت در سال 1402 مبلغ 221586429490 تومان هزینه ریالی و به میزان  10000000 یورو  در طول 5 سال  از 1397( سالی 2میلیون یورو به صورت متوسط و  335000000 میلیون دلار جهت یک پروژه تولید برق خورشیدی با  5 درصد پیشرفت ( 16750000 دلار) در سال 1402 هزینه کرده است.

16750000 میلیون یورو(  + 22000000 دلار هزینه ارزی مسئولیت اجتماعی شتران در 1402

837500000000+ 45500000000  = 1104586429490 تومان

هزینه های ارزی این شرکت نیز 10 میلیون یورو برای مدیریت پساب این شرکت با پیشرفت 70 درصد و 335 میلیون دلار برای احداث نیروگاه خورشیدی 50 مگاواتی باپیشرفت 5 درصد بوده است.

علاوه بر موارد فوق بر اساس تبصره ۱ ماده 38 قانون مالیات بر ارزش افزوده، واحدهای تولیدی آلاینده محیط زیست که استانداردها و ضوابط حفاظت از محیط زیست را رعایت نمی‌نمایند، طبق تشخیص و اعلام سازمان حفاظت محیط زیست (تا پانزدهم اسفند ماه هر سال برای اجراء در سال بعد)، همچنین پالایشگاههای نفت و واحدهای پتروشیمی، علاوه بر مالیات و عوارض متعلق موضوع این قانون، مشمول پرداخت یک درصد (۱%) از قیمت فروش به عنوان عوارض آلایندگی می‌باشند. از این جهت نیز شتران طبق قانون مکلف به پرداخت 1 درصد از قیمت فروش محصولات خود به عنوان عوارض آلایندگی می باشد که رقم های پر اختی از این تبصره را نیز می توان در ستون پرداخت های مسئولیت ها یاجتماعی پالایشگاه تهران قرار داد .

(اطلاعات ناشی از بازرسی سازمان محیط زیست و گزارش های آن در ارتباط با میزان آلودگی واحد های تولیدی و رعایت استانداردهای زیست محیطی به صورت عمومی منتشر نمی شود).

الف: هزینه های زیست محیطی شتران

بیایید در نظر بگیریم که یک پالایشگاه نفت با مصرف روزانه ۲۵۰ هزار بشکه نفت و با ویژگی های شتران، با توجه به شاخص های ESG  چه میزان هزینه های اجتماعی دارد ( این شاخص ها و اعداد بر اساس شاخص های بین المللی درج و محاسبه شده اند و با تاتوجه به شرایط تحریم و نوع تحویل سوخت و خوراک و خرید محصول و توزیع و مصرف و همچنین حمایت های قانونی مستقیم و غیر مستقیم دارای تغییرات معنا داری باشد).

به گزارش مجله اخبار مالی، برای برآورد این مهم باید مقدار گازهای گلخانه ای. حرارت تولید شده ، مقدار مواد سمی و آلوده کننده محیطی، میزان ذرات معلق تولید میزان اب و اکسیژن مصرفی بررسی و آنها را بر اساس نرخ های روز براورد کنیم. بر اساس اطلاعات درج شده در کدال، شتران از آغاز سال مالی تا 31 خرداد ماه 1403 برای تولید محصول 180741636 متر مکعب گاز طبیعی را به عنوان سوخت مورد استفاده قرار داده است. در همین زمان و براساس تولید اسمی مصرف 250 هزار تن نفت خام به عنوان خوراک پالایشگاه، هر اه با فرض بازده سوخت گاز مصرفی 35٪ ، می توان تصویری کلی و اجمالی از هزینه های زیست محیطی و هزینه های اجتماعی فعالیت شتران ارایه داد.

تولید گاز گلخانه ای:

تخمین انتشار گازهای گلخانه ای کار پیچیده است، زیرا به عوامل مختلفی مانند انواع سوخت، فرآیندهای احتراق و عوامل انتشار بستگی دارد. با این حال، ما می‌توانیم بر اساس فاکتورهای انتشار معمولی برای محصولات مختلف، تخمینی از این متغییر مهم داشته باشیم.

برای محاسبه انتشار گازهای گلخانه ای از پالایشگاه، باید میزان انتشار CO2e (معادل دی اکسید کربن) حاصل از فرآیند پالایش نفت خام و احتراق گاز طبیعی را محاسبه کنیم.

پالایش نفت خام:

مجموع انتشار CO2e از پالایش نفت خام: تقریباً 283,515,500 متر مکعب × 0.87 × 0.21 کیلوگرم CO2e / لیتر ≈ 47,435,271 کیلوگرم CO2e

احتراق گاز طبیعی:

1. 1. مجموع انتشار گازهای گلخانه ای (به کیلوگرم): 62,749,712 کیلوگرم CO2e
2. تبدیل به تن: 62749712 کیلوگرم ÷ 1000 = 62750 تن CO2e

مجموع انتشار حرارت ناشی از احتراق گاز طبیعی:

مجموع گرمای تولید شده توسط گاز طبیعی: 712,341,144 MJ

جهت تقریب به ذهن ذکر توجه به این نکته دارای اهمیت است که تنها با انرژی هدر رفته از احتراق گاز مصرفی به عنوان سوخت ( بازدهی 35 %) می توان 1075 تن فولاد را ذوب کرد.

تولید ذرات معلق:

مقدار ذرات معلق تولیدی پالایشگاه برای در دوره مورد بررسی ( سه ماه) تقریباً 442925 کیلوگرم برآورد می شود.

  1-مواد سمی و آلاینده خطرناک:

کل فلزات سنگین تولیدی: 91972 کیلوگرم

2. ترکیبات آلی فرار (VOCs):

کل VOCهای تولید شده: 103324 کیلوگرم

3. ذرات معلق:

همانطور که قبلا محاسبه شد: 442925 کیلوگرم

مجموع مواد سمی آلاینده و خطرناک تولید شده در دوره زمانی مورد بررسی(  سه ماه):

91972 کیلوگرم (فلزات سنگین) + 103324 کیلوگرم (VOC) + 442925 کیلوگرم (ذرات) ≈ 638221 کیلوگرم

(بر اساس گزارش یک مقاله علمی  تحت عنوان “بررسی اثرات آلایندگی زیست محیطی فرایندهای پالایش نفت بر روی گیاهان کاشته شده در منطقه شهرری” که در مجله علمي پژوهشي گياه و زيست بوم توسط سیدحسن زوارموسوی، احمد روح الهی، حمید شیرخانلو و ابراهیم علایی منتشر شد، آمده است که بر اساس بررسی های به عمل آمده در اطراف پالایشگاه تهران و حوالی شهر ری زمین های کشاورزی زیادی وجود دارد که محصول های آن ها به مصرف انسان, دام و طیور می رسد. در این مطالعه مقدار جیوه و نیز گوگرد موجود در سبزیجاتی مانند کاهو, کلم, ریحان و نیز گوجه فرنگی کاشته شده در این مناطق مورد اندازه گیری قرار گرفت. رابطه بین مقدار آلاینده ها در گیاهان نام برده شده و فاصله آن ها از مرکز آلودگی به دقت مورد بررسی قرار گرفت. 160 نمونه مختلف از چهار گونه کاهو, گوجه فرنگی, ریحان و کلم جمع آوری شد و آنالیز های مختلف بر روی آن ها انجام شد. در ضمن در تحلیل نتایج, شعاع کاشت نیز در نظر گرفته شد. نتایج به دست آمده از آزمایش ها نشان می دهد که گیاهانی که در قسمت غربی تاسیسات پالایشگاه قرار دارند دارای آلودگی بیش تری نسبت به سایر قسمت ها می باشند. افزایش فاصله از تاسیسات نفتی باعث کاهش آلودگی در گیاهان مورد مطالعه شد. در بافت گیاهانی مانند کاهو و کلم میزان آلایندگی جیوه بیش تری نسبت به سایر گونه های مورد مطالعه وجود داشت. توجه داشته باشیم که بازار اصلی مصرف سبزیجات شهر ری تهران بزرگ با بیش از 14 میلیون نفر جمعیت بدون احتساب اتباع بیگانه است.)

میزان مصرف آب  و اکسیژن شتران در یک دوره سه ماهه

مصرف آب پالایشگاه در سه ماه: حدود 104760000 لیتر (یا حدود 27،690 متر مکعب) در یک دوره سه ماهه.) این مقدار آب به معنی برداشت آب از منابع استان تهران به صورت مستمر نیست چرا که در حال حاضر تعداد قابل توجهی از شرکت ها اقدام به تهیه و نصب سیستم های فراوری و بازچرخانی آب بوده و بدین ترتیب از میزان برداشت آب از منابع بیرونی کاسته اند.

مصرف اکسیژن پاالایشگاه در سه ماهه نیز عبارت است از: حدود 357330 کیلوگرم در یک دوره سه ماهه. ( بر اساس نوع خوراک و سوخت و بهره وری 65 درصدی)

هزینه مسئولیت اجتماعی:

هزینه‌های مسئولیت اجتماعی که به عنوان هزینه‌های اجتماعی یا عوارض خارجی نیز شناخته می‌شوند، هزینه‌هایی هستند که مستقیماً در قیمت بازار یک محصول یا خدمات منعکس نمی‌شوند. در حسابداری زیست محیطی، هزینه های مسئولیت اجتماعی معمولاً با استفاده از روش های مختلفی محاسبه می شود، از جمله:

هزینه مسئولیت اجتماعی را می توان با در نظر گرفتن اثرات اقتصادی، زیست محیطی و بهداشتی مواد سمی و خطرناک منتشر شده توسط شرکت پالایش نفت تخمین زد.

1- هزینه های مراقبت های بهداشتی:

با فرض هزینه متوسط ​​1000 دلار برای هر نفر (یا 45500000 تومان با احتساب دلار نیمایی در زمان تنظیم خبر)برای درمان و مراقبت های پزشکی مرتبط با قرار گرفتن در معرض مواد سمی

638221 کیلوگرم مواد سمی و خطرناک × 0.05 (تخمین محافظه کارانه افراد مبتلا) ≈ 31911 نفر

مجموع هزینه های مراقبت های بهداشتی: 31,911 نفر × 1000 دلار برای هر نفر ≈  31,911,000

2-هزینه های اقلیمی:

الف- تأثیرات تغییر آب و هوایی

با فرض قیمت اعتبار کربن 10 دلار به ازای هر تن معادل CO2

712,341,144 مگاژول ÷ 4,184 (تبدیل از مگاژول به تن معادل CO2) ≈ 171,134 تن معادل CO2

کل اثرات تغییرات آب و هوایی: 171134 تن معادل CO2 × 10 دلار در تن ≈ 1,711,340

هزینه های اقلیمی: 1,711,340

بر اساس موارد پیش گفته مجموع هزینه مسئولیت اجتماعی ناشی از فعالیت شتران با ظرفیت اسمی به صورت نسبی به مقدار زیر به دست می آید:

33622340 دلار

در این محاسبه تقریبی ، هزینه از دست رفتن بهره وری نیروی کار، پاکسازی محیط زیست و… وارد نشده است.

منابع:

“هزینه های بیماری” توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO)

“ارزیابی قرار گرفتن در معرض” توسط آژانس مواد شیمیایی اروپایی اتحادیه اروپا (ECHA)

“قیمت های اعتبار کربن” توسط اتحاد بین المللی کاهش و جبران کربن (ICROA)

“مجله علمي پژوهشي گياه و زيست بوم”

لطفاً توجه داشته باشید که علی رغم تلاش جهت ارتباط با شرکت پالایش نفت تهران و درخواست بررسی گزارش و اعلام نظر و اعلام اطلاعات مورد نیاز جهت ارتقای روایی محسبات، این ارتباط برقرار نشد و این گزارش بر اساس اعداد و محاسبات تخمینی و تقریبی تنظیم گردید از این منظر ممکن است بسته به عوامل مختلف خاص پالایشگاه از جمله ظرفیت اسمی و واقعی تصفیه، نوع فناوری و بازدهی و نوع نفت تحویلی با کارکرد شتران دارای تفاوت هایی باشد. همین جا از مسئولین شتران دعوت می کنیم در صورت تمایل اطلاعات تکمیلی و یا تصحیحی خود را جهت اعلام برای ما ارسال نمایند. / ماهنامه اخبار مالی

با تشکر- ماهنامه اخبار مالی